Cammingha in Hoek, Amelandshuis

Noomen: “Het (later Amelandshuis genoemde) huis lag in Hoek, op land dat één geheel vormde met het grondbezit van Camminghaburen. De hele wijk Hoek, Voorstreek OZ, werd in de 14de eeuw gesticht door de Cammingha’s. Op de zuidhoek van deze nieuwe wijk verrees dit huis, aan de noordzijde de nieuw-gestichte Sint-Catharinakerk. Achter de burgerhuizen die tot ver in de Nieuwe Tijd een erfpacht voor de grond aan de erfgenamen Cammingha betaalden lag een grote ommuurde hof. Door het graven van de stadsgracht in de 15de eeuw werd het huis in Hoek ruimtelijk gescheiden van Camminghaburen.
Het bezit in Hoek werd genoemd in 1440, toen Peter Kammengha de huissteden daar (da stethan uppa dyke) aan zijn vrouw Site Lousma naliet, zolang ze zou leven. Daar lag ook het huis van Ubele Kammengha; bovendien inde zijn verwant Garrerd Kammengha uppa Hoecke pachten uit huissteden. Ubele en Garrerd bezegelden het testament mee. De eigendom van het huis te Hoek liep daarna geruime tijd parallel met die van Camminghaburen. In 1499 werd den statta in Lyowerd door Doed Cammingha aan haar zoon Peter Jelmera alias Cammingha nagelaten. Omdat de Jelmera’s heer van Ameland waren kwam het Cammingha-huis in Hoek als Amelandshuis bekend te staan. Op zijn beurt liet Peter Cammingha in 1521 myn state in Lyowerd mey dae hoven, tho witten bynnen murre, mey’t heem ende dae hovenghe aftert huus aent bolwirck na aan zijn zoon Haye Cammingha. Hayes broer, Wythie van Camminga, testeerde op zijn beurt in 1541.”
“Van de opgegraven fundamenten van het Amelandshuis is uitgebreid verslag gedaan door Jager en Meijer.”

SIF: “In elk geval stond hier in de 14e eeuw al een stins.”
“Aan de Voorstreek te Leeuwarden stond voorheen het Cammingha-huis, later veelal Amelandshuis genoemd omdat de eigenaren ook Vrij- en Erfheer van Ameland waren. Dit grote, vierkante, grijs gepleisterde gebouw trok ondanks die grijzigheid de aandacht door de lange rij wapenschilden op de kroonlijst, drie verdiepingen hoog boven de straat.
Het eerste huis op deze plaats werd in de 14e eeuw, of al eerder, gesticht door de Cammingha’s. Dat gebeurde opeen erg strategische plek, namelijk in de hoek die gevormd werd door de Ee en de Vliet. Dat waren toen nog riviertjes en twee van de drie belangrijkste scheepvaartverbindingen van het toenmalige kleine havenstadje Leeuwarden naar het achterland. Vanaf deze plek kon men bijna alle verkeer en vervoer van en naar de ‘stad’ controleren en beheersen.

Het huis lag in een grote hof die ruwweg begrensd werd door de huidige Voorstreek, het Hoeksterpad, de Bleeklaan, Oostersingel, Piet Hein straat, Vliet en Tuinen. De stadsgracht is later dwars door deze hof heen gegraven.”
“Deze Frans Duco liet het oude en door de tand des tijds aangevreten huis afbreken en in 1678 een heel nieuw huis bouwen. Op het nieuwe huis werd in het midden op de gevel een steen ingemetseld met de wapens van Cammingha, Heeringa, Jelmera en Unia. (Deze steen is in 1795 tijdens de periode van ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’ weggebroken.)”
“na een flinke verbouwing werd in maart 1906 het Amelandshuis omgedoopt tot ‘Sint Bonifatius Hospitaal’, plaats biedend aan 60 patiënten. In 1913 werden er, ook op kosten van Juliana, 10 ziekenkamers voor klasse-patiënten bijgebouwd. In een van deze kamers is de barones op 11 juni 1914 overleden.

Op 27 en 28 mei 1935 vertrokken de zusters met hun 62 patiënten naar een nieuw gebouw aan de P.J. Troelstraweg om plaats te maken voor de bejaarden die het tot ‘Sint Jozef Pension’ omgedoopte huis in 1937 kwamen bevolken. Ook voor hen werd de ruimte te krap en in december 1979 vertrokken zij naar een nieuw gebouw. Sindsdien stond het huis jarenlang leeg en verlaten.
Hoewel de gemeente Leeuwarden het huis graag had willen kopen voor een redelijk bedrag, werd het verkocht aan een speculant die net iets meer bood. Na enkele keren van hand tot hand gegaan te zijn, werd het eigendom van Beerends Beheer B.V. te Amsterdam. Dit bedrijf was o.a. ook eigenaar van het beruchte kraakpand “De Grote Keijser” in Amsterdam. Wat toen al meteen gevreesd werd gebeurde enige tijd later ook. Terwijl een aannemer nog met sloopwerk bezig was om het pand “te rehabiliteren” brandde het tot de grond toe af. Het zou aangestoken zijn door “baldadige jeugd”.

Na het opruimen van het puin heeft de archeologische dienst ter plaatse nog een onderzoek gedaan, waarbij nog de fundamenten van de oude stins tevoorschijn kwamen. Wat verder de resultaten van dit onderzoek zijn geweest is mij niet bekend.”

“Van de State is niets meer terug te vinden.”

(bron: “Het Heer van Ameland’s huis” door J. Leemburg in ‘Hospitaliteiten’, het personeelsblad van het Sint Bonifatius Hospitaal, januari 1981; “Leeuwarden voor 1435” door Dr. J.R.G. Schuur, 1979; “Geschiedkundige beschrijving van Leeuwarden” door W. Eekhoff, 1846; ‘knipsels’ uit het archief van het Sint Bonifatius Hospitaal; Leeuwarder Courant, o.m. van 31 oktober 1980; Nieuwsblad voor Friesland van 19 november 1904).

Pagina delen:  


« Bekijk alle locaties

Meer informatie


  Wat zit hier nog meer in de buurt?


Bekijk alle locaties die je dichtbij Cammingha in Hoek, Amelandshuis kunt vinden.

Pin Post-Plaza Hotel & Grand Café

  Leeuwarden

Na een intensieve verbouwing en restauratie van het oude Hoofdpostkantoor, is Post-Plaza getransformeerd tot een unieke plek in het centrum van Leeuwarden, waar gasten slapen, eten, werken, drinken en genieten in een historisch decor....


Meer info

Pin Emmaplein

  Leeuwarden

Een gastvrije ontvangst, een heerlijk huis, prima bedden en een verwenontbijt. En als u een zeilliefhebber bent, kunt u (tegen betaling) met uw gastheer het Friese water verkennen. Onze boot ligt in Grou, zodat...


Meer info

Pin Fries Museum

  Leeuwarden

Het Fries Museum opent in september 2013 zijn deuren in een indrukwekkend nieuw gebouw op het Wilhelminaplein in Leeuwarden. Het Fries Museum gaat over de Friezen en over Friesland, een eigenzinnig stukje ‘buitenland in...


Meer info

Pin Kookatelier De Kleyne Sint Jacob

  Leeuwarden

Kookatelier De Kleyne Sint Jacob Op deze unieke plek in het historische hart van Leeuwarden voelt het direct als thuis. Een inspirerende en sfeervolle ruimte vol licht en kleur. Natuurlijk als eye catcher die...


Meer info

Ontvang jij de nieuwsbrief van Friesland al?

Meld je aan en ontvang iedere maand onze nieuwsbrief met de leukste evenementen in Friesland, aantrekkelijke arrangementen en leuke nieuwtjes over de provincie.

Zoeken op Friesland.nl

De lekkerste Friese cookies

Friesland.nl maakt gebruik van cookies om goed te kunnen functioneren. Door gebruik te blijven maken van onze website, of door deze melding te sluiten, geef je aan hier akkoord mee te gaan.