wandel Spoortracés uit vervlogen tijden

Bij Alde Leie (Oude Leije) was oorspronkelijk de uitwatering van het oude land op de Middelzee. De westelijk gelegen vaart Oude Rijd was een geul in die zee. In het dorp fietst of wandelt u dus over de oude middelzeedijk. Het was toen een niet geringe haven- en handelsplaats. De geheven accijns was hier rond 1520 honderd goudguldens, voor Harlingen was dat in dezelfde jaren 407. Toch was het niet een welvarende plaats, als uithoek van drie gemeenten had het grotendeels een arme en ruwe bevolking. In de zijstraat Oan 'e Slink herinnert nr 6 nog aan de vroegere cichoreifabriekjes, waar producten werden gebrand voor surrogaat koffie. Het oude dorpscafé ‘De drie gemeenten’ is naast een ontmoetingsplaats voor bewoners, een trekpleister voor toeristen. Het café ligt langs de Noordelijke Elfstedenvaarroute. Oude Bildtzijl is een dorp in het Bildt. Deze streek heeft een eigen identiteit en taal. In 1505 polderden arbeiders uit o.a. Zuid-Holland, Zeeland en Friesland de monding van de Middelzee in. De taal van de migranten werd vermengt met het Fries. Hierdoor ontstond het Bildts: een kruising tussen Hollands en Fries. Vroeger was hier de uitwateringssluis (syl) naar de Waddenzee. Die diende tevens als verbinding met de buitenwereld voor import en export. Er stond toen ook een havenkantoor, het zgn. Koningshuis. De naam Keuningstreek herinnert daar aan. Het was toen een voorpost van Froubuurt. Pas in 1948 kreeg Ouwe Syl de eigen dorpsstatus. Bezoekerscentrum Aerden Plaats, onder herberg De Witte Klok, is in gebruik als toeristisch informatiepunt en archeologisch steunpunt. Ook zijn er wisselende exposities over Bildtse kunst en cultuur. Toen de Nieuwe Bildtdijk aangelegd werd, moest ook de sluis van Ouwe Syl verlegd worden. Zo ontstond Nieuwe Bildtzijl of Nije Syl. Die heeft echter niet lang meer dienst gedaan, want in 1654 werden beide zijlen uit dienst genomen en was Ouwe Syl geen havenplaats meer. Tijdens deze Swalkrûte komt u langs het Klaine Kaizer Padsy. Dit wandelpad is vernoemd naar Gerrit Keizer (1874-1946). Deze inwoner van Oude Bildtzijl was aan het begin van de 20e eeuw wereldberoemd vanwege zijn lengte. De kleinste man ter wereld was echter veel meer dan een circusartiest. In Finkum staat een romaans kerkje van grote rode en gele baksteen uit de 13e eeuw. De noord en zuidzijde heeft fraaie laat- gotische ingangen uit eind 15e eeuw met verschillende vormen. Dwars door het dorp loopt de oude spoorbaan, dit is nu een fietspad. Halverwege Froubuurt (Vrouwenparochie) ligt het gezellige pleintje voor de kerk. Deze kerk uit ± 1670 heeft nog de oorspronkelijke klok uit 1602, die ook in de oorlog gespaard bleef. In de westgevel zijn 3 mooie gevelstenen zichtbaar. Aan de andere kant staan twee gerestaureerde panden: 't Honnegat (vroeger kachot?) en een oud weeshuisje. De Friese schrijver Waling Dykstra, werd hier geboren, ook dat huis (nr 21 van 'zijn' straat) werd gerestaureerd. In Froubuurtstermolen staat de enige van de vier graanmolens, die het Bildt vroeger had. Ze was in 1628 al in gebruik. De plaatselijke sauna heeft een bijzondere zoutwaterbron, deze bron is nog een restant van de oude Middelzee. In Noordwest Friesland liepen vroeger twee belangrijke tramwegen. Eén vanaf 1905 van Leeuwarden naar Stiens - Vrouwenparochie en verder over de dorpen naar Harlingen. De andere ging van Stiens verder over Hijum en een reeks dorpen naar Dokkum. Zowel voor goederen- als personenvervoer waren ze belangrijk voor het platteland. Voor de oorlog stopte het personenvervoer. Inmiddels is ook het goederenvervoer tussen Leeuwarden en Stiens gestopt

Bekijk routekaart!

Route Wandelroute
Afstand 14 km
Soort route Beschreven
Uitgave Www.doarpswurk.nl
Startpunt Café De Drie Gemeenten, Leijester Hegedyk 2, 9071 XC, Alde Leie

Toelichting

Vroeger kende het noorden van Fryslân een treinverbinding tussen Leeuwarden en Dokkum. Deze wandeltocht is ongeveer 15 kilometer en voert je langs delen van de route van het vroegere ‘Dockumer Lokaeltsje’. Vanaf het station Leeuwarden neem je de bus naar de halte Menno van Coehoornwei in Stiens (knooppunt 54). Wanneer je hier uit de bus stapt, kijk je uit op een weiland waar vroeger de rails van het Dockumer Lokaeltsje lagen. Via knooppunten 53, 24, 28, 27 en 68 loop je door Feinsum. Midden in Feinsum, tegenover de middeleeuwse kerk, lagen vroeger de treinrails van het Dockumer Lokaaltsje. Het kunstwerk van Hans Jouta herinnert hier nog aan. Via het knooppunt in Feinsum, 69, loop je via 67 richting Hijum. Van 1901 tot 1940 had Hijum een station aan de spoorlijn Leeuwarden-Anjum. Het stationsgebouw is bewaard gebleven en is nu een woonhuis. Bij het gebouw staan twee spoorbomen als kunstwerk, ter herinnering aan de vroegere spoorlijn. Vanuit Hijum is het prachtig lopen door het open landschap richting knooppunten 66 en 90. In het centrum van Alde Leie langs de vaart staat een authentiek café met een interieur uit lang vervlogen tijden. Hier kun je even tot rust komen onder het genot van een hapje en een drankje. Vanaf Alde Leie loop je, via knooppunt 92, richting Vrouwbuurtstermolen. Dit was een stopplaats aan de voormalige spoorlijn Stiens – Harlingen. De stopplaats van Vrouwbuurtstermolen was geopend van 15 mei 1902 tot 1 december 1940. Met zoveel geschiedenis in het hoofd is de route richting Stiens over de mooie Hegedyk een leuke afwisseling.

Pagina delen:  


« Bekijk alle routes

Ontvang jij de nieuwsbrief van Friesland al?

Meld je aan en ontvang iedere maand onze nieuwsbrief met de leukste evenementen in Friesland, aantrekkelijke arrangementen en leuke nieuwtjes over de provincie.

Zoeken op Friesland.nl

De lekkerste Friese cookies

Friesland.nl maakt gebruik van cookies om goed te kunnen functioneren. Door gebruik te blijven maken van onze website, of door deze melding te sluiten, geef je aan hier akkoord mee te gaan.